pip.gov.pl - Kręgosłup masz tylko jeden

Dla służby zdrowia

PRACA W SŁUŻBIE ZDROWIA

Większości osób praca w służbie zdrowia, szczególnie praca pielęgniarek, pielęgniarzy, opiekunów i personelu pomocniczego kojarzy się z pełną troski opieką nad pacjentem. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że zawody te, poza pomaganiem innym ludziom, wiążą się także z licznymi zagrożeniami zdrowia. Narażenie na czynniki biologiczne i chemiczne w miejscu pracy, ciągła dyspozycyjność i odpowiedzialność za zdrowie lub życie pacjentów, konieczność obsługi skomplikowanego i drogiego sprzętu medycznego oraz narażenie na agresję ze strony niezadowolonych pacjentów lub ich rodzin powoduje, że jest to praca bardzo obciążająca psychicznie. Dodatkowo, starzenie się społeczeństwa oraz kłopoty finansowe służby zdrowia sprawiają, że w szpitalach, sanatoriach i ośrodkach pomocy społecznej pojawia się coraz większa liczba pacjentów przy coraz mniejszej obsadzie personelu. Wszystko to powoduje, że mimo postępu technicznego, narasta obciążenie fizyczne pielęgniarek, pielęgniarzy, opiekunów i pracowników obsługi wykonujących czynności pielęgnacyjne, obsługowe i prace transportowe.

PRACE ZWIĘKSZAJĄCE RYZYKO WYSTĄPIENIA DOLEGLIWOŚCI MIĘŚNIOWO-SZKIELETOWYCH W SŁUŻBIE ZDROWIA

Konieczność długotrwałej pracy w pozycji stojącej, konieczność obsługi pacjentów przy pochylonym lub skręconym tułowiu, konieczność pomocy pacjentom niepełnosprawnym podczas codziennych czynności, konieczność podnoszenia pacjentów po upadku czy transportowania ciężkiego sprzętu medycznego – wszystko to powoduje, że pracownicy służby zdrowia narażeni są na spowodowane wypadkami oraz sposobem wykonywania pracy urazy i przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego. Dodatkowo, ryzyko to jest zwiększane przez trudności w oszacowaniu wagi pacjentów, ograniczone miejsce uchwytu dla dłoni czy brak współpracy ze strony pacjentów niepełnosprawnych lub nieprzytomnych.
Na zagrożenia ze strony układu mięśniowo-szkieletowego narażone są również osoby wykonujące prace usługowe w sektorze opieki zdrowotnej, takie jak przyjęcia towarów, prace magazynowe, konserwacyjne, sprzątanie, pranie, gotowanie i dostarczanie posiłków dla dużych ilości osób.

DOLEGLIWOŚCI MIĘŚNIOWO-SZKIELETOWE

Jeżeli ręczne prace transportowe wymagają nadmiernego wysiłku fizycznego, dużej ilości powtórzeń i przez wiele lat wykonywane są w jednakowy sposób w nieergonomicznych warunkach pracy i nieprawidłowej pozycji ciała, mogą prowadzić do:

przewlekłych zapaleń:
- ścięgien i ich pochewek,

- kaletki maziowej,

- okołostawowego barku,

- nadkłykcia kości ramieniowej,
uszkodzeń łąkotki lub torebki stawowej,
zmęczeniowego złamania kości,
martwicy kości ,
bólów kręgosłupa,
choroby zwyrodnieniowej stawów,
zespołów:

- cieśni w obrębie nadgarstka,

- rowka nerwu łokciowego.

CZYNNIKI ZWIĘKSZAJĄCE RYZYKO WYPADKÓW I URAZÓW PODCZAS WYKONYWANIA RĘCZNYCH PRAC TRANSPORTOWYCH

Ryzyko wystąpienia wypadków i urazów układu mięśniowo-szkieletowego dramatycznie wzrasta gdy w zakładzie:

Czynniki fizyczne

używa się znacznej siły fizycznej podczas pracy,
czynności ręcznego podnoszenia i przenoszenia są wielokrotne powtarzane w ciągu dnia pracy,
przyjmuje się niewygodne, statyczne pozycje ciała (praca na kolanach, w pochyleniu, długotrwałe utrzymywanie ciężaru w pozycji stojącej lub ponad głową),
występuje miejscowy ucisk ładunków, sprzętu lub narzędzi na ciało,
występują wibracje.

Przenoszone przedmioty

są ciężkie,
duże,
trudne do utrzymania,
nie wyważone, chwiejne lub niestabilne,
trudne do objęcia lub chwycenia,
ograniczają pole widzenia pracownika – zwiększające możliwość obrażeń na skutek potknięcia, upadku lub kolizji.

Wykonywane czynności

są zbyt męczące – wykonywane zbyt często lub zbyt długo,
wymagają zginania lub skręcania tułowia,
wymagają utrzymywania ramion ponad głową,
wymagające powtarzania ciągle tych samych czynności.

Miejsce pracy

nie zapewnia dostatecznej przestrzeni na ręczne przemieszczanie ciężarów, co powoduje konieczność manewrowania ciężarem, utratę stabilności i niebezpieczne, nagłe zmiany pozycji ciała podczas przenoszenia),
ma nierówne, śliskie drogi transportowe,
nie zapewnia właściwej temperatury (wysokie temperatury zwiększają potliwość dłoni utrudniającą utrzymanie ciężaru; niskie temperatury utrudniające krążenie krwi i usuwanie toksycznych produktów przemiany materii z mięśni i powodują szybsze zmęczenie, drętwienie kończyn oraz możliwość upuszczenia przenoszonego przedmiotu,
ma niedostateczne oświetlenie zmuszające pracowników do przyjmowania skręconych lub pochylonych pozycji w celu dokładniejszej obserwacji wykonywanych czynności,
powoduje duży hałas odwracający uwagę od wykonywanych czynności oraz powodujący napięcie psychiczne.

Czynniki psychospołeczne

pracownikom stawia się duże wymagania ilościowe dot. wykonywanej pracy,
praca wykonywana jest pod presją czasu lub w szybkim tempie,
pracownikom zleca się wyłącznie ręczne prac transportowe (monotonia),
pracownikom ogranicza się autonomię i swobodę decyzji dot. sposobu i tempa wykonywania pracy,
pracownikom brakuje wsparcia i pomocy ze strony kierownictwa i osób nadzorujących (brak informacji, brak decyzji, brak sprzętu),
pracownicy nie udzielają sobie wzajemnie pomocy (z powodu zmęczenia, narzuconej rywalizacji, konfliktów w zespole).

Czynniki indywidualne

pracownicy nie mają doświadczenia przy wykonywaniu ręcznych prac transportowych (pracownicy nowozatrudnieni lub młodociani),
pracownicy mają złe nawyki lub nie posiadają wiedzy na temat wykonywanej pracy i związanych z nią zagrożeń (brak lub złe szkolenia bhp),
możliwości fizyczne pracowników są niedostosowane do wykonywanych czynności (niewielka masa ciała, niewielka siła mięśni i mniejsza wydolność organizmu - kobiety),
pracownicy przebyli w przeszłości choroby układu mięśniowo-szkieletowego,
pracownicy posiadają długi staż pracy w zawodzie (urazy kumulacyjne),
są w podeszłym wieku (naturalne starzenie się układów organizmu, w tym mięśniowo-szkieletowego),
cierpią na otyłość.

Osoby wykonujące ręczne prace transportowe lub zlecające taką pracę innym osobom powinny mieć świadomość, że wykonywanie tego typu pracy jest źródłem wielu zagrożeń.

Ręczne prace transportowe zwiększają ryzyko wypadków, urazów, złamań i dolegliwości bólowych. Ich doświadczanie powoduje cierpienie pracowników, zwolnienia chorobowe i nieobecność w pracy. Długotrwałe wykonywanie prac transportowych w nieprawidłowych warunkach lub pomimo występowania ostrzegawczych sygnałów bólowych może prowadzić do niepełnosprawności, utraty pracy i dotychczasowego źródła dochodu oraz odejścia na renty wykwalifikowanych pracowników.

ZAPOBIEGANIE DOLEGLIWOŚCIOM MIĘŚNIOWO-SZKIELETOWYM W PLACÓWKACH OCHRONY ZDROWIA

Zapobieganie dolegliwościom mięśniowo-szkieletowym w placówkach ochrony zdrowia polega na:

[1] Unikaniu planowania i zlecania prac mogących powodować schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego.

[2] Eliminowaniu ryzyka powstawania urazów u źródła (np.: automatyzacja procesu produkcji, ergonomiczne stanowiska pracy).

[3] Przystosowywaniu pracy i stanowisk pracy do pracowników, a nie odwrotnie (np.: czas pracy, wysokość stołów i blatów roboczych).

[4] Przystosowywaniu zakładu i procesów pracy do zachodzących w świecie zmian technicznych i technologicznych (zakup nowych maszyn, aparatury, sprzętu, technologii).

[5] Wprowadzaniu w pierwszej kolejności środków ochrony zbiorowej, a dopiero potem środków ochrony indywidualnej pracowników.

[6] Dokonaniu oceny ryzyka w sytuacjach, w których nie udało się usunąć ręcznych prac transportowych.

[7] Odpowiednim instruowaniu pracowników o pozostałych zagrożeniach i sposobach zapobiegania im.

[8] Zatrzymywaniu w pracy pracowników doświadczających dolegliwości mięśniowo-szkieletowych (pomocy w leczeniu, rehabilitacji i ponownym włączeniu do aktywności zawodowej po jej zakończeniu).

Zapobieganie dolegliwościom mięśniowo-szkieletowym wynikającym z pracy powinno przebiegać w kilku, kolejno następujących po sobie etapach.

ETAP 1. ZAPEWNIENIE ERGONOMICZNYCH POMIESZCZEŃ PRACY – INFORMACJE DLA PRACODAWCÓW

ETAP 2. ELIMINACJA RĘCZNEGO PODNOSZENIA I PRZENOSZENIA CIĘŻARÓW – INFORMACJE DLA PRACODAWCÓW

ETAP 3. ZAPEWNIENIE WŁAŚCIWEJ ORGANIZACJI PRACY – INFORMACJE DLA PRACODAWCÓW I OSÓB KIERUJĄCYCH PRACOWNIKAMI

ETAP 4. WYKONYWANIE CZYNNOŚCI RĘCZNEGO PODNOSZENIA I PRZENOSZENIA CIĘŻARÓW ZGODNIE Z ZASADAMI ERGONOMII – INFORMACJE DLA PRACOWNIKÓW

ETAP 5. OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO – INFORMACJE DLA SPECJALISTÓW BHP