Co nowego na budowie Stadionu?
Stan na 31.12.2011 r.

Na Stadionie Narodowym w Warszawie w końcu maja 2010 r. wykryto wadę zewnętrznych schodów kaskadowych. Po przeprowadzeniu badań obciążeniowych okazało się, że ich użytkowanie zagrażać może życiu i zdrowiu użytkowników. Schody kaskadowe - to osiemnaście spiralnie wygiętych schodów okalających stadion. Ich przeznaczenie przewiduje, zarówno komunikację,  jak i ewakuację z górnych galerii stadionu. W pierwotnej wersji projektu wszystkie schody miały być monolityczne, lecz zaproponowano ich sprefabrykowanie i 15 takich schodów wykonano.

Opracowana m.in. przez ekspertów Instytutu Badawczego Dróg i Mostów oraz Instytutu Techniki Budowlanej ekspertyza przywróciła bezpieczne funkcjonowanie konstrukcji. Konstrukcję schodów należało utrwalić za pomocą obudowy specjalnego wzmocnienia słupów i rygli żelbetowych stalowej konstrukcji.

Schody kaskadowe z widocznym wyciekami zaprawy w konstrukcji rygla żelbetowego

Zaprojektowanie metalowych „gorsetów” oraz przeprowadzenie naprawy powierzono firmie Mostostal Zabrze Holding S.A. i wykonano do 30  września 2011 r. wraz z testami obciążeń. Badania wykazały dużą stabilność wzmocnionej konstrukcji. Od 1.07.2011 r. nowym liderem konsorcjum wykonawców została Hydrobudowa Polska S.A, która przejęła prowadzenie od Alpine Bau Deutschland.

Operacja wzmacniania słupa schodów kaskadowych

Całość wzmocnionej konstrukcji metalowej została pokrytą przeciwpożarową powłoką antykorozyjną. Z zewnątrz wygląd konstrukcji zlał się z zaprojektowaną żelbetową konstrukcją schodów i kolorem wewnętrznej elewacji stadionu.

Obudowa schodów i rygla schodów

Wykonawca Mostostal Zabrze Holding S.A. przed rozpoczęciem prac opracował Instrukcję Bezpiecznego Wykonania Robót, w której w 36 punktach zawarł zasady bezpiecznego prowadzenia montażu stalowej konstrukcji. Instrukcja została zaakceptowana przez konsorcjum Hydrobudowa Polska S.A - Alpine Bau Deutschland. Uwagi do niej wniósł także inspektor pracy. Przewidziano montaż z udziałem wykwalifikowanych pracowników i nadzoru. Maszyny i urządzenia podlegały stosownym procedurom: kontroli, napraw i przeglądów. Wyznaczono i oznakowano strefy niebezpieczne. Nadzorowały przy nich stale wyznaczone osoby, które nie dopuszczały do nich osoby postronne. W opracowanej Technologii robót budowlanych szczegółowo opisano sposób montażu stalowej konstrukcji schodów z uwzględnieniem poszczególnych operacji i sprzętu. Ciężar całej konstrukcji stalowej przewidzianej do wykonania wzmocnienia wyniósł  ponad 900 ton.

24 sierpnia 2010 r. na Stadionie Narodowym w Warszawie odbyły się próby techniczne dachu składanego. Wewnętrzna część dachu została zaprojektowana jako dach rozsuwany. Membrana dachu ruchomego jest wykonana z tworzywa PVC, odpornego na działanie czynników atmosferycznych i odpornego na gniecenie. Membrana charakteryzuje się elastycznością niezbędną przy jego składaniu i rozkładaniu. Proces zamykania lub otwierania dachu trwa ok. 20 minut. Wszystkie prace związane z montażem dachu stałego jak i ruchomego wykonywali alpiniści przemysłowi, których przewinęło się w tym czasie około 300. Jest to prawie cała grupa zawodowa wykonująca prace tego typu w Polsce.

Zamknięta membrana ruchoma dachu stadionu

Ostateczny termin zakończenia robót na stadionie, pozwalających na korzystanie z niego przez kibiców ustalono na 30 listopada 2011 r. W dniu 16 grudnia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wręczył decyzję na użytkowanie obiektu, bez płyty i murawy stadionu. W czynnościach odbiorowych stadionu inspektor pracy nie wziął udziału, wobec faktu zmiany ustawy o PIP. Jednak od 1 stycznia 2011 r. koordynator inwestycji EURO 2012 nadinspektor Waldemar Spólnicki, uczestniczył we wszystkich prawie spotkaniach Zespołu Sterującego powołanego przez Wojewodę Mazowieckiego, którego zadaniem było usunięcie wszystkich przeszkód formalnych do czasu odbioru stadionu. W pracach powołanego zespołu, poza inspektorem pracy nadzorującym budowę Stadionu Narodowego, uczestniczyli wyżsi przedstawiciele Państwowej Straży Pożarnej, Straży Miejskiej, Policji, inspekcji sanitarnej, PINB, inwestora i biura  projektowego. Po zgłoszeniu inwestora o zakończeniu  robót, inspektor pracy, zgodnie z ustaleniami podjętymi  przez Zespół Sterujący, przekazał Państwowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego uwagi inspekcji pracy, dot. zauważonych na budowie stadionu w czasie przeprowadzanych kontroli bezpieczeństwa i higieny pracy, mogących mieć wpływ na bezpieczeństwo przyszłych użytkowników stadionu.

29 września 2011 r. podczas międzynarodowej konferencji dot. projektu BWI/EFBWW i polskich partnerów pn. „EURO 2012-Kampania na rzecz godnej pracy-zmiany w dziedzinie stosunków pracy i strategie związków zawodowych”, pod honorowym patronatem Głównego Inspektora Pracy, budowę Stadionu Narodowego wizytowali uczestnicy konferencji pod przewodnictwem kierownictwa GIP.

Uczestnicy międzynarodowej konferencji BWI/EFBWW

W ramach zadania inwestycyjnego, poza przetargiem na budowę Stadionu Narodowego, inwestor zlecił znaczny zakres prac wykończeniowych stadionu, na wielu kondygnacjach,  innemu konsorcjum, które wykonuje także generalną modernizację byłego budynku Centralnego Ośrodka Sportu. Budowę zewnętrznych dróg i parkingów na prawie 10 tys. samochodów powierzono konsorcjum „IDT Nasiłowski”.

W ramach działań prewencyjnych w roku 2011 r. inspektor pracy uczestniczył w 25  organizowanych przez Konsorcjum Alpine Bau – Hydrobudowa Polska S.A naradach koordynacyjnych wszystkich służb bhp firm realizujących określone zadania na budowie, w przedziale 2-tygodniowym, gdzie zapoznawał uczestników z szeregiem zagadnień dot. problematyki  bezpieczeństwa i higieny pracy i zalecał ich wprowadzanie. Dotyczyły one między innymi :

• Analizy przyczyn i okoliczności wypadków przy pracy, jakie miały miejsce na tej budowie, a także na innych inwestycjach EURO 2012, o których informacje przekazywane były w ramach działań koordynacyjnych. Sformułowane wnioski i zalecenia prewencyjne, jeśli możliwe były wprowadzane jako obowiązujące przez poszczególne przedsiębiorstwa na tej budowie.
• Unikania zaobserwowanych na innych budowach EURO 2012 negatywnych i pozytywnych zjawisk w procesach inwestycyjnych np. nagminnym zawieraniu umów cywilnych przez małe podmioty gospodarcze.
• Podejmowania szeregu działań ograniczających tworzenie rozbudowanych łańcuchów podwykonawczych na dużych budowach, co w konsekwencji wiąże się z tworzeniem zatorów płatniczych i problemów z płatnościami wynagrodzeń dla pracowników.
• Procedur związanych z wprowadzaniem na teren budowy podwykonawców, które ułatwiają przestrzeganie przepisów bhp i pełnienie nadzoru nad bezpieczeństwem pracy.
• Wprowadzania zasad oznakowania maszyn i urządzeń wprowadzanych na teren budowy.
• Konieczności uzgadniania Instrukcji Bezpiecznego Wykonywania Robót z Konsorcjum, a nawet w niektórych przypadkach z inspektorem pracy.
• Omawiania wyników kontroli prowadzonych przez służby bhp poszczególnych przedsiębiorstw i komórkę bhp Konsorcjum Alpine Bau – Hydrobudowa Polska S.A

Ponadto:

• Przekazywano broszury, literaturę i materiały dot. bezpieczeństwa i higieny kolportowane przez GIP i OIP Warszawa. Materiały te cieszyły się dużym zainteresowaniem wszystkich uczestników narad.
• Przekazano Konsorcjum banery popularyzujące zagadnienia bhp np. „upadki z wysokości i poślizgnięcia”, które zostały umieszczone w wielu miejscach na terenie budowy.
• Skierowano do inwestora i Konsorcjum pisma, które zwracały uwagę na konieczność podjęcia działań zapobiegawczo-prewencyjnych, w związku z planowanym wykonywaniem prac konstrukcji dachu stadionu w okresie niskich temperatur.

Podobne działania inspektora pracy miały miejsce w czasie narad koordynacyjnych kierownictwa poszczególnych przedsiębiorstw realizujących określone odcinki we wszystkich branżach na budowie. Przyczyniały się do bezwzględnego podejmowania działań poprawiających systemy nadzoru nad pracami budowlanymi i pracownikami, a także osobami wykonującymi czynności w ramach umów cywilnych i samozatrudniających się.

Inspektor pracy w ustalonym dniu tygodnia w biurze na budowie pełnił dyżur, w czasie którego  przyjmował skargi pracowników, także osób wykonujących prace w ramach umów cywilnoprawnych (takich było większość). W ramach tych dyżurów inspektor pracy udzielał porad technicznych dla wszystkich, którzy zwracali się o nie, także właścicielom zakładów i podmiotów gospodarczych. Część skarg pracowniczych przede wszystkim dot. wypłaty wynagrodzeń i zapłaty zleceniobiorcom załatwiano bez przeprowadzania kontroli, między innymi ze względu na siedziby zakładów przede wszystkim poza województwem mazowieckim. Dyżurów takich w roku 2011 na budowie odbyło się 44.

Co najmniej  raz w miesiącu inspektor pracy spotykał się z kierownictwem konsorcjum. W czasie tych spotkań poza wynikami z przeprowadzanych stale na budowie kontroli bhp przez inspektorów pracy, omawiano sposoby poprawy bezpieczeństwa pracy. Podobne zagadnienia poruszano w czasie organizowanych Rad Budowy przez Narodowe Centrum Sportu – inwestora.

Z inicjatywy inspektora pracy ponownie zatrudniono przez inwestora – NCS Sp.zo.o,  koordynatora ds. bhp po rozwiązaniu umowy o pracę z poprzednikiem, który nie spełnił pokładanych nadziei przez inwestora. Koordynator ds. bhp odegrał w 2011 r. znaczącą rolę w poprawie bezpieczeństwa pracy i podejmowaniu szeregu działań prewencyjnych wspólnie z inspekcją pracy i koordynatorem ds. bhp w Kosorcjum Alpine Bau – Hydrobudowa Polska S.A.

Na internetowych stronach OIP Warszawa opublikowano w 2011 r. 5 materiałów (artykułów)  dot. problematyki i zaawansowania prac na budowie Stadionu Narodowego.

Na łamach „Inspektora Pracy” opublikowano 6 artykułów poruszających między innymi problemy braku niektórych uregulowań prawnych, przy pracach wysokościowych, oceny ryzyka zawodowego, przepisów poddozorowych, warunków technicznych jakim powinny spełniać stadiony i ich użytkowanie.

Na potrzeby prewencyjne opracowano 5 prezentacji multimedialnych dot. między innymi „negatywnych doświadczeń i dobrych praktyk w budownictwie”. Prezentacje te przedstawiono na Konferencji Fundacji EBERTA, spotkaniu zastępców okręgowych inspektorów pracy we Wrocławiu oraz posiedzeniu Rady Głównego Inspektora Pracy ds. Bezpieczeństwa Pracy w Budownictwie.

Stan na 29 czerwca 2011 r.

Zakończył się montaż membrany dachu stałego nad częścią. Zamontowany został ostatni, 72 segment membrany dachu. Zamontowano, także membranę dachu ruchomego. Prace te wykonali przede pracownicy stosujący techniki alpinistyczne. Do wykonania pozostało pracochłonne wykonanie połączeń odcinków membrany w części stałej i w części dachu ruchomego po wcześniejszym naprężeniu powłok membrany stałej. Połączenie 72 segmentów dachu stałego i 4 części dachu ruchomego, zostanie wykonane poprzez zgrzewanie elementów korytowych.

W połowie maja br. ukończono montaż konstrukcji szklanej dachu łączącego dach stały z ruchomym. Ponad miesiąc trwały prace związane  z uszczelnianiem segmentów szklanych, przy użyciu silikonu i listew łączących. Jest to przejściowa strefa dachu pozwalająca na swobodny odpływ wód opadowych. Konstrukcja dachu linowego stadionu poza membranami zawiera szereg innych elementów niezbędnych do właściwego funkcjonowania obiektu. Są to rynny i koryta odwodnieniowe, ale przede wszystkim okalający cały szklany dach pomosty serwisowe i instalacyjne. Tu umieszczone będą główne jupitery oświetlenia murawy stadionu.  Woda deszczowa spływać będzie do zbiorników retencyjnych, a następnie po oczyszczeniu wykorzystywana zostanie m.in. do podlewania murawy.

fot.W.Spólnicki

W dolnej części iglicy na początku lipca br. zostaną zamontowane 4 wielkie wielkoformatowe ekrany LED (telebimy). Niebawem zakończony zostanie montaż krzesełek na Stadionie Narodowym, w tym także krzesełka dla VIP.

Nowy lider Konsorcjum Hydrobudowa Polska S.A po dokonaniu szeregu zmian organizacyjnych intensyfikuje prace związane z montażem instalacji wewnętrznych i robotami wykończeniowymi.

Schody kaskadowe, w których stwierdzono wady montażowe zostaną wzmocnione specjalną konstrukcją metalową do połowy września br. 

Stan na kwiecień 2011 r.

Na Stadionie Narodowym w Warszawie zakończyła się operacja podnoszenia lin dachu z potężnymi uchwytami o wadze prawie 2000 ton. W jej trakcie podniesiono ogromną, wysokości 70 m iglicę, która podtrzymuje stalowy dach największej piłkarskiej areny w Polsce. Prace te były zwieńczeniem trwających od końca kwietnia 2010 r. robót związanych z montażem metalowej konstrukcji dachu stadionu. Wszystkie jego elementy wraz z fasadą (elewacją) ważą prawie 14 000 ton.

Było to unikalne w historii polskiego budownictwa przedsięwzięcie. Zgodnie z planem, 14 grudnia 2010r. rozpoczęto operację podnoszenia lin o średnicy nawet do 16 centymetrów. Została określona, jako tzw. operacja big lift.

W centralnej części niecki stadionu zamontowano, składającą się z trzech części, potężną iglicę o wadze blisko 100 ton. Do niej zainstalowana będzie stalowa konstrukcja „garażu”, w którym będzie się chować rozsuwany dach stadionu, a także poniżej 4 potężne telebimy.

Prowadzona pod nadzorem specjalistów ze Szwajcarii operacja big lift przygotowana została z zegarmistrzowską precyzją. Dotychczas prowadzono prace podnoszenia o wiele lżejszych konstrukcji linowych, takie jak w Warszawie z potężną iglicą z „garażem”, po raz pierwszy na świecie. Najtrudniejszym momentem prac, którego wszyscy się obawiali był ten, w którym stalowa iglica wyniesiona z poziomu 8 m poniżej płyty stadionu. Cała operacja, sterowana była komputerowo. Siłowniki o naciągu do ponad 300 ton na bieżąco wysyłały informacje do centrum komputerowego. Tam, po przetworzeniu korygowano wartości naciągów poszczególnych siłowników.

Dzięki 94 siłownikom znajdującym się na tzw. jedynkach, milimetr po milimetrze cała konstrukcja linowa z iglicą wzniosła się idealnie pionowo w górę, aż do maksymalnej wysokości, po osiągnięciu której, zostały założone „stalowe bolce” o wadze 270 kg każdy. Następnie całość konstrukcji opadła do położenia eksploatacyjnego, które w przypadku iglicy wynosi 34 m nad murawą. Po wykonaniu pomiarów geodezyjnych, dokonano wpięcia dolnych lin radialnych, na uchwytach zlokalizowanych na potężnym pierścieniu. Miało to miejsce w drugiej połowie stycznia br.

Zasadnicza operacja big lift trwała prawie 10 dni, prowadzono ją w systemie ciągłym przez całą dobę. W gotowości pozostawały służby: medyczna, bhp wykonawcy i konsorcjum budowy oraz straż pożarna. Wewnątrz stadionu przez cały okres obowiązywał zakaz przebywania innych osób niż obsługa operacji, która identyfikowała się za pomocą specjalnych czerwonych nalepek znajdujących się na kaskach. Dostęp do strefy niebezpiecznej zabezpieczali pracownicy ochrony stadionu.

Liczba osób zaangażowanych w operację big lift wyniosła ok.140.

Następnie rozpoczęto także bardzo trudną technicznie operację związaną z montażem tzw. łuków rozpiętych na linach w części dachu stałego nad trybunami stadionu. Waga takiego łuku w kolorze białym sięga nawet 700kg. Montaż łuków dokonywany był przy pomocy żurawi i montażystów z podestów koszy transportowych i wyspecjalizowanych alpinistów, gdy zachodziła taka potrzeba.

Jednocześnie podjęto prace związane z montażem konstrukcji i szklanego dachu o szer. 11 m, w miejscu styku dachu stałego z ruchomym zamykanym do przystosowanego do tego garażu na iglicy. Od początku marca 2011r. rozpoczęto montaż fasady (elewacji), którą stanowią biało-czerwone elementy z siatki ciągnionej, zamocowane do ukośnych zastrzałów. Kolorystyka tych siatek stylizuje polską flagę narodową i szczególnie będzie widoczna podświetlona wieczorem i nocą.

W drugiej połowie marca 2011r. niemiecka firma HIGHTEX, rozpoczęła montaż membrany tekstylnej na łukach dachu stałego. Montaż dokonywany jest po zainstalowaniu podwójnej siatki bezpieczeństwa, wzmacnianej pasami, która oprócz wymogów bezpieczeństwa pozwala na poruszanie się po niej pracownikom.

Wszystkie te kolejne czynności bardzo niebezpieczne wymagały opracowania szczegółowych zasad bezpiecznego prowadzenia robót w postaci Instrukcji bezpiecznego wykonywania robót. Każdorazowo przed ich zastosowaniem, odbywały się spotkania z udziałem inspektora pracy, który wnosił wiele uwag, mających na celu poprawę bezpieczeństwa pracy.

 fot.A.Jaworski